مخالفان دولت معتقدند که احمدینژاد قصد دارد از طریق کمک به نهادهای فرهنگی و دینی همسو، ایدئولوژی دینی و سیاسی خود را در جامعه تزریق کند و در عین حال حامیانی پر قدرت برای مواقع بحرانی داشته باشد.
در بودجه ۳۴۷ هزار ميليارد تومانی برای سال جدید تنها رقمی معادل ۴۵۰۰ میلیارد تومان برای بخش فرهنگ در نظر گرفته شده است. اما دولت آشکارا تصور دیگری از فرهنگ دارد.
محمود احمدینژاد از زمان تصدی پست ریاست جمهوری تلاش چشمگیری برای حمایت از موسسات و گروههای مذهبی از خود نشان داده است. موضوعی که تا پیش از این در جمهوری اسلامی بیسابقه بود. او در سخنرانیای که در ۲۹ فروردین ماه ۱۳۸۶ در جمع روحانیون استان فارس داشت به صراحت گفت: "در دولتهای قبلی جایی در بودجه براي مسائل ديني و مراكز آن ديده نشده بود، اما ما اين مساله را در بودجه در نظر گرفته ایم."
بودجه "كانونهاي مساجد" به عنوان یکی از اصلیترین پایگاههای مردمی دولت در سال ۱۳۸۹ به ۲۵ ميليارد تومان افزایش یافته است. این در حالی است که به گفته محمد حسینی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بودجه سالانه این کانونها در سال پایانی دولت اصلاحطلب محمد خاتمی یعنی ۱۳۸۴ تنها يك ميليارد و ۶۰۰ ميليون تومان بوده است. این کانونها معمولا پایگاه نیروهای بسیج به مشار میرود که از طریق آن به یارگیری و ترویج فرهنگ سیاسی و مذهبی مورد علاقه دولت میپردازند.
آمار دقیقی از تعداد کانونهای مساجد در دست نیست اما یک کارشناس اقتصاد سیاسی در تهران میگوید که مطابق آمار او تنها در طی سالهای ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۷ ششهزار کانون جدید توسط دولت در سراسر کشور راهاندازی شده است. او میافزاید: "دولت خاتمی به جای توجه به به افزایش تعداد نهادهای مذهبی بخش زیادی از بودجه کشور را صرف تقویت نهادهای فرهنگی از جمله چاپ کتاب میکرد."
تعداد عناوین منتشر شده کتاب در سال ۱۳۸۴ حدود ۵۲هزار بود اما در سال ۱۳۸۷ به ۴۵ هزار عنوان رسید.
به گفته این کارشناس "دولت در جریان سرکوب اعتراضات مردمی پس از انتخابات ریاست جمهوری ۲۲ خرداد گذشته از توان نهادهای مذهبی همچون کانونهای مساجد بهره گرفت."
در واقع احمدی نژاد حتی قبل از ریاست بر مسند دولت و در زمانی که سمت شهرداری تهران را بر عهده داشت نیز حمایتهای مالی خود را برای جذب نهادهای مذهبی آغاز کرده بود به طوریکه به گفته محمدحسين صفارهرندي وزير سابق فرهنگ و ارشاد اسلامي در سال ۱۳۸۳ یعنی در آستانه انتخابات دور نهم ریاست جمهوری، احمدینژاد ۱۱ میلیارد تومان به هياتهاي مذهبي اهدا کرده بود.
یکی دیگر از این نهادهای که از کمکهای دولت در سالهای اخیر بهره برده، شورای عالی حوزه علمیه قم است که کنترل و اداره پایگاه اصلی روحانیت را برعهده دارد. دولت خاتمی بودجه شورای عالی حوزه علمیه قم را با ۲۳ میلیارد تومان به دولت احمدینژاد تحویل داد اما بودجه این نهاد در طول چهار سال منتهی به سال ۱۳۸۸ به ۱۸۰ میلیارد تومان رسیده است.
نمونه دیگر بودجه سازمان عریض و طویل تبلیغات اسلامی است. سازمانی که زیرنظر آیتالله خامنهای رهبر جمهوری اسلامی اداره میشود و وظیفه راهاندازی تظاهرات دولتی تنها یکی از سادهترین وظایف آن است. همین سازمان بود که در روز ۳۰ دسامبر گذشته تنها سه روز پس از تظاهرات موفق مخالفان در روز عاشورا توانست نیروهای طرفدار حکومت را در تهران گردهم آورد و قدرتشان را به رخ بکشد. اطلاع دقیقی از بودجه میلیاردی این نهاد برای سال جدید در دست نیست. تنها به گفته خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی این بودجه ۷۳ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است.
این در حالی است که بخشی از بودجه علنی این سازمان در سال ۱۳۸۵ تنها ۱۴۷ میلیارد تومان بود که نسبت به سال پایانی دولت خاتمی ۳۷۰ درصد افزایش نشان میداد.
بودجههای ریز و درشت دیگری هم هر ساله برای گسترش فرهنگ مذهبی در جامعه توسط دولت کنار گذاشته میشوند که از وضعیت جاری آنها هنوز اطلاعی در دست نیست. مثلا "حمايت از آموزشهاي ديني، فرهنگي و هنري" در سال ۱۳۸۶، دو ميليارد و ۱۱۱ ميليون تومان بود اما در سال ۱۳۸۷ به ۱۵ ميليارد و ۶۲۰ ميليون تومان افزايش يافت. بودجه "برنامه گسترش فعاليتهاي فرهنگي مساجد" نیز در مدت یادشده چهار برابر شد و از چهار ميليارد به ۱۷ ميليارد تومان رسيد. همچنين بودجه ۹ ميلياردي "برنامه حمايت و هدايت فعاليتهاي فرهنگي و ديني" نيز چهار برابر شد و به ۳۲ ميليارد تومان رسيد.
در یکی از جدولهای بودجه سال کنونی رقمی معادل ۹۰ میلیارد و ۹۰۸ میلیون تومان تنها برای مراکز دینی و مذهبی از جمله ستاد امر به معروف و نهی از منکر در نظر گرفته شده است. این نهاد دولتی در همه عرصههای زندگی عمومی و گاه خصوصی مردم دخالت میکند تا مبادا مخالف با موازین اسلامی باشد. بر اساس گزارش خبرگزاری رسمی دولت - ایرنا - این بودجه نسبت به سال قبل با رشد ۲۸ درصدی مواجه شده است.
دولت در سال جاری همچنین بودجه خاصی را تحت عنوان تملک دارائیهای سرمايهای برای کمک به موسسات غیردولتی جهت خرید املاک و ساختمان اختصاص داده است. دو سوم این بودجه که رقمی معادل ۴۲ میلیارد و ۹۰۰ میلیون تومان میشود در اختیار مراکز و نهادهای دینی و مذهبی هوادار دولت قرار میگیرد که نسبت به سال گذشته رشد ۳۰۰درصدی دارد.
به عنوان مثال برای موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی که متعلق به آيتالله مصباح يزدی است مبلغ ۱۰ ميليارد تومان در نظر گرفته شده است. این روحانی تندرو حامی احمدینژاد در سخنانی پس از آغاز اعتراضات عمومی به نتایج انتخابات اطاعت از رییس جمهوری را همانند اطاعت از خداوند دانسته بود.
برای موسسه آينده روشن نیز يک ميليارد و ۲۰۰ ميليون تومان در نظر گرفته شده است. این موسسه که عقاید مذهبی دولت را در زمینه مهدویت و موعودگرایی ترویج می کند با کمک احمدینژاد در زمانی که شهردار تهران بود تاسیس شد و حتی اسفندیار رحیم مشایی دوست نزدیک احمدینژاد و رییس دفتر کنونی او نیز مدتی در هیات مدیره آن حضور داشت.
دولت احمدینژاد همچنین قصد داشت سه درصد از درآمد شرکتهای دولتی که پیشبینی میشود بالغ بر ۱۱هزارمیلیارد تومان شود را نیز به عنوان کمک به امور فرهنگی، ورزشی و اجتماعی در اختیار بگیرد. قرار بود این رقم زیر نظارت رحیم مشایی که ریاست کمیسیون فرهنگی دولت را نیز در اختیار دارد خرج شود. اما نمایندگان مجلس که آشکارا از چگونه خرج شدن این پول کلان نگران بودند آن را تصویب نکردند.
اینها تنها نمونههای آشکاری از کمکهای دولت به دوستان و همفکرانش است. واقعیت این است که بسیاری از ردیفهای بودجه به طور کلی ذکر شده و در بسیاری از موارد محل هزینه شدن این پولهای کلان مشخص نیست. این مساله انتقاد بسیاری از نمایندگان مجلس را برانگیخت گرچه در عمل آنان ناچار شدند کوتاه بیایند.
علی مطهری عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی به خبرگزاری مهر گفت: "این ردیفهای بودجه کلی دست دولت را برای اینکه آن را به مصرف دلخواه خود برساند باز میگذارد و دیگر این که نظارت مجلس را هم محدود میکند. وقتی عنوان کلی باشد مجلس نمی تواند [نحوه] مصرف بودجه [توسط دولت] را مورد بازخواست قرار دهد."
یک کارشناس مسایل مذهبی معتقد است که دولت از طریق تخصیص بودجههای کلان در سازماندهی اقلیتی قوی و موثر به عنوان حامیان خود موفق بوده است، "اما این پولهای بیشمار تاثیر چندانی بر تغییر فرهنگ و نگرش اکثریت جامعه به سمتی که دولت میپسندد نداشته است."
ریحانه مظاهری روزنامهنگار اقتصادی است. او اخیرا در پاریس سکونت گزیده است.
نظرتان را بنویسید