توقف فعالیت لوک‌اویل یکی از بزرگترین شرکت‌های نفتی روسیه در ایران، نشانه‌ای از همراهی مسکو با تحریم بین‌المللی علیه ایران تلقی شده است. اما واقعیت این است که ایران از پیش آمادگی چنین اتفاقی را داشت و روسیه نیز همچنان به حضور در پروژه‌های نفت و گاز ایران فکر می‌کند.

مقامات لوک‌اویل اقدام خود را ناشی از تحریم‌های ایالات متحده علیه ایران عنوان کرده‌اند. لئونید فدون، معاون رییس لوک‌اویل می‌گوید که ادامه کار در بخش نفت و گاز ایران تا زمانی که تحریم‌ها لغو نشود غیرممکن خواهد بود. لوک‌اویل اعلام کرده که توقف عملیاتش در ایران زیانی ۶۳ میلیون دلاری برایش به همراه داشته است.

لوک اویل همچنین از صدور بنزین به ایران خودداری کرده است.

حضور لوک‌اویل در صنعت نفت ایران عملا منحصر به یک بلوک مهم نفتی با نام اناران بود که در غرب کشور در استان ایلام و در امتداد مرزهای ایران و عراق قرار دارد. این شرکت همچنین قرار بود که فعاليت مطالعاتي در دو بلوك نفتی ديگر ايران با نام‌های لاله و مغان داشته باشد که از سرنوشت فعالیت‌های آن خبری نیست.

آخرین تخمین‌های وزارت نفت ایران حاکی است که بلوک نفتی اناران دارای حدود هشت میلیارد بشکه ذخیره قابل بهره‌برداری است که شامل دو میدان مهم آذر و چنگوله می‌شود. از آنجایی که میدان نفتی آذر با میدان نفتی بدرا در عراق مشترک است، ایران تلاش دارد تا تولید از آن را هر چه زودتر آغاز کند.

میدان آذر صحنه چندین عملیات نظامی مهم در دوران جنگ ایران و عراق بوده و برای همین مدت زمان زیادی طول کشید تا ایران موفق به پاکسازی آن از مين و مواد منفجره شود. نفت قابل استحصال این میدان حدود ۴۰۰ میلیون بشکه برآورد شده است.

اناران یکی از بزرگ‌ترین اکتشافات نفتی لوک‌اویل با همکاری شرکت نروژی استات‌اویل بود. کنسرسیوم نفتی این دو شرکت با سهام ۷۵درصدی طرف نروژی و ۲۵درصدی طرف روسی عملیات توسعه این بلوک نفتی را آغاز کرده بودند اما در سال ۲۰۰۷ و در نتیجه تحریم‌های ایالات متحده این کار متوقف ماند. با وجود آن که استات اویل از این پروژه کنار کشید اما لوک‌اویل پس از مدتی برای بازگشت به پروژه و حتی تکمیل بخشی از طرح‌های شریک نروژی خود اعلام آمادگی کرد.

با این حال یک منبع مطلع در وزارت نفت ایران می‌گوید که مقامات نفتی ایران از مدت‌ها پیش در صدد جایگزینی برای لوک‌اویل در این پروژه بوده‌اند. برخلاف آن‌چه گفته می‌شود خروج لوک‌اویل نشانی از همراهی روسیه در تحریم‌ها علیه ایران نیست و این کشور علاقه‌مند به حضور بیشتر در پروژه‌های انرژی ایران است.

سرگئی اشماتکو وزیر انرژی روسیه که در آذر ماه سال ۱۳۸۸ در تهران حضور داشت اعلام کرده بود که دورنماي بسيار خوبي براي همکاري با جمهوري اسلامي ايران در بخش هاي نفت و گاز وجود دارد.

در همان زمان ایران یک یادداشت تفاهم را با دیگر غول نفتی روسیه یعنی شرکت گازپروم برای حضور در بلوک نفتی آذر امضا کرد.

گاز پروم بر خلاف لوک‌اویل نگرانی‌های کمتری از حضور در ایران دارد. شرکت نفتی آمریکایی کونوکوفیلیپس ۲۰ درصد از سهام لوک‌اویل را در اختیار دارد. لوک اویل همچنین صاحب زنجیره‌ای از پمپ‌بنزین‌ها در آمریکا است.

الکساندر دوکوف، رئیس شرکت گازپروم‌ در آخرین روزهای دسامبر سال گذشته گفته بود: "تحریم‌های آمریکا برضد ایران بر فعالیت شرکت گازپروم در این کشور تاثیری ندارد." گاز پروم پیشنهاداتی از سوی ایران برای حضور در حداقل ۱۶ پروژه نفت و گاز دریافت کرده است.

در ماه ژانویه گذشته هيئتي به سرپرستی حسین نقره‌کار شیرازی معاون وزیر نفت ايران، به‌ منظور نهايي کردن مذاکرات‌ قرارداد توسعه ميدان آذر با شرکت گازپروم روسی، به مسکو سفر کرده بود.

بهمن سروشي مدير نظارت بر توليد نفت و گاز شرکت ملي نفت ايران در پی این سفر اعلام کرد که اين قرارداد در نيمه مارس ۲۰۱۰ ميلادي در تهران امضا خواهد شد. با وجود منقضی شدن این مهلت هنوز مذاکرات در این خصوص ادامه دارد.

جالب این‌جاست که اخیرا گازپروم به همراه کنسرسیومی از ترکیه، مالزی و کره جنوبی قرارداد توسعه میدان نفتی بدرای عراق را نیز - که با میدان نفتی آذر مشترک است - امضا کرده است.

اما ایران تنها منتظر پاسخ گاز پروم ننشسته است. این کشور در ماه اسفند قرارداد طرح توسعه میدان نفتی آذر شامل حفاری هفت حلقه چاه توسعه‌ای به علاوه تعمیر یک حلقه چاه موجود را به ارزش تقریبی حدود یک تریلیون و ۸۸۳ میلیارد ریال به شرکت گلوبال پتروتک کیش واگذار شد. در کنار این قرارداد شرکت ملی حفاری ایران نیز حفاری هفت حلقه چاه دیگر را در میدان آذر به عهده گرفته است.

ناجی سعدونی ـ مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت گفته است: "ما تمایل به حضور پیمانکار خارجی داریم، ولی اینطور نیست که اگر نیایند، فن‌آوری‌، امکانات و دانش کافی داخلی برای توسعه را نداشته باشیم."

این در حالی است که به گفته غلامحسين زورمند، مجري طرح توسعه میدان آذر، این میدان یکی از سخت‌ترین میدان‌های نفتی و گازی ایران از نظر حفاری است که می‌تواند تجربه ویژه و منحصر به ‌فردی در کارنامه آتی پیمانکاران ایرانی آن باشد.

گلوبال پتروتک کیش نام جدید شرکت اورینتال کیش است، شرکتی که در سال ۱۳۸۵ و پس از آن که شایع شد که توسط سپاه پاسداران خریداری شده در لیست تحریم وزارت خزانه‌داری آمریکا قرار گرفت. واقعیت این بود که سپاه تنها یکی از نامزدهای خریداری این شرکت بود و در نهایت اورینتال کیش توسط یک کنسرسیوم شامل شركت شبه دولتی مهندسى و ساخت تأسيسات دريايى (IOEC) و شركت خصوصی پیمانکاری استراتوس خریداری شد. استراتوس یکی از غول‌های خصوصی ایران است که رییس هیات مدیره آن به عنوان یکی از موسسین اولین بانک خصوصی در جمهوری اسلامی ایران نیز شناخته می‌شود.

اورینتال کیش یا با همان نام جدیدش گلوبال پتروتک کیش از بسیار معدود شرکت‌های ایرانی است که توانایی توسعه طرح مهمی همچون میدان نفتی آذر را دارد.

غلامحسين زورمند، ابراز امیدواری کرده که توليد زودرس ۲۰ هزار بشكه نفت از ميدان آذر‌ در مهر ۱۳۹۱ آغاز شود. مقامات ایرانی امیدوارند پس از توسعه کامل این میدان نفتی در مدت شش سال، روزانه بین ۵۰ تا ۶۵ هزار بشکه نفت‌خام سبک تا مدت ۲۵ سال برداشت کنند. این اتفاق البته در صورتی می‌افتد که دیگر قراردادهای توسعه این میدان تا پایان بهار با گازپروم یا دیگر شرکت‌های خارجی منعقد شود.