ارتش سایبری ایران؟ آیا این اسم پرطمطراق نقش لولوی سر خرمن را برای ترساندن مخالفان داخلی حکومت جمهوری اسلامی دارد یا واقعا دومین ارتش سایبری جهان به شمار می‌رود.

جداکردن افسانه از واقعیت درباره ارتش سایبری ایران بسیار سخت است. ۲۳ سپتامبر ۲۰۰۸ سایت دیفنس‌تک که اخبار و تحلیل‌های نظامی ارایه می‌کند اعلام کرد که سپاه پاسداران ایران جزو پنج نیروی برتر جهان به لحاظ قابلیت‌های سایبری است. این خبر با هشت ماه تاخیر در ایران ترجمه شد تا افتخار تبلیغاتی زیادی را نصیب حکومت کند.

اردیبهشت ماه امسال، ‫ابراهيم جباري یکی از فرماندهان استانی سپاه پا را فراتر گذاشت و ادعا کرد که این نیرو دومين ارتش سايبري دنيا را در اختیار دارد.‬ کوین کولمن که یک پژوهشگر ارشد در موسسه Technolytics است در ماه ژوئن نوشت که بر اساس جزوه فرماندهی سایبر منتشر شده توسط این موسسه نمره ایران به لحاظ قابلیت‌های جنگ سایبر چهار است، یعنی بیشتر از نمره سه که به معنی قابلیت متوسط است و کمتر از نمره پنج که به معنای قابلیت بالاست.

به گفته یک تحلیلگر علوم ارتباطات که نخواست نامش فاش شود، اکثریت جامعه ایران، تحت تاثیر اغراق رسانه‌های دولتی به این باور رسیده‌اند که سپاه پاسداران در فضای اینترنت به یک قدرت واقعی مبدل شده است. یک روزنامه‌نگار ایرانی که وبلاگ شخصی وی نیز قربانی فیلترینگ گسترده دولتی شده اما همه این‌ها را صرفا نوعی خط و نشان کشیدن برای مخالفان داخلی می‌داند که از ابزار اینترنت برای بیان آرا و عقاید خود استفاده می‌کنند.

بارها کاربران ایرانی با هشدارهایی مواجه شده‌اند که آنان را از باز کردن ای‌میلی خاص و یا اد کردن یک آی‌دی مسنجر با نامی به خصوص برحذر می‌دارد چرا که در آن‌صورت تمام پیام‌های آن‌ها توسط حکومت کنترل خواهد شد.

سپاه پاسداران از سال ۱۳۸۶ بخشی با عنوان فرماندهي پدافند سايبري (RCDC) راه‌اندازی کرده که از جمله زیرمجموعه‌های آن مركز بررسي جرايم سازمان يافته است. نام این مرکز اولین بار در ۲۸ اسفندماه ۱۳۸۷ بود که شنیده شد در حالی‌که خبر از شناسایی و دستگيري گردانندگان بزرگترين شبكه‌های اينترنتي پورنو ايراني خبر می‌داد. دقیقا یک سال بعد این مرکز ‪ خبر از دستگیری عوامل ‬‫دو شبکه اینترنتی خبر داد. به ادعای صادقی یکی از این شبکه‌ها با نام ایران پروکسی ۸۶ میلیون سرویس وی.پی.ان و فیلترشکن را به صورت مجانی پس از انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته در ایران توزیع کرده بود. شبکه دیگر متعلق به مجموعه‌ای از فعالان حقوق بشری بود که درباره بازداشت‌ها و زندانیان سیاسی اطلاع‌رسانی‌ می‌کردند.‬

نام خاص «ارتش سایبری ایران» زمانی به کار برده شد که مجموعه‌ای از سایت‌های ایرانی اپوزیسیون در خارج از کشور و نیز توییتر و بایدو در سال گذشته هک شدند. پیامد این حملات ، بیش از اختلالی کوتاه در فعالیت سایت‌های قربانی نبود. ‫با وجود آن که هیچ مقام رسمی‌ای ارتباط ‬ارتش سایبری ایران با سپاه پاسداران را تایید نکرده اما باور عمومی سپاه پاسداران را پشت این ماجرا می‌داند.

یک کارشناس فناوری اطلاعات در دانشگاه امام حسین می‌گوید: "این ایده که باید مقابله با آمریکا و اسراییل را به فضای مجازی کشاند، طی سالهای ۸۴ تا ۸۶ در اداره سیاسی و مرکز تحقیقات راهبری سپاه به یک برنامه عملیاتی پرهزینه مبدل شد که محور آن مقابله با سایت‌های داخلی مخالف نظام و نفوذ به سایت‌های خارجی بود."

بر اساس برخی شایعات، هکرهای عضو ارتش سایبری ایران، اطلاعات اولیه مورد نیاز خود برای هک کردن سایت‌های قربانی را در ازای پرداخت مبالغی از متخصصان چینی دریافت می‌کنند و پس از آن با یک آی.پی ایرانی به آن‌ها حمله می‌کنند. زمانی که ارتش سايبری ايران ، پس از هک کردن توییتر، از ستاره سرخ در صفحه نخست آن استفاده کرد، یکی از هکرهای ایرانی در وبلاگ خود، از ارتش سایبری ایران به عنوان هکرهای اجاره‌اي روسیه نام برد که گفته می‌شود در زمره بهترین هکرهای جهان هستند.

اما، یک کارشناس امنیت شبکه که ‪قبلا با سپاه پاسداران کار می‌کرده‬ معتقد است که سپاه نیازی به استفاده از هکرهای خارجی ندارد. او می‌گوید هکرهای ایرانی فراوان هستند و تا یکی دو سال پیش سردرگم فعالیت می‌کردند؛ بعضی‌ها محض تفریح و برخی هم برای آن که پس از هک کردن یک سایت بتوانند برای افزایش امنیت همان سایت قراردادی ببندند و امرار معاش کنند. ‪"‬خوب! سپاه سراغ آن‌ها آمد و به آن‌ها کار داد.‪"‬

سه هفته پیش پلیس ایران از شناسایی چهار هکر ایرانی خبر داد که پنج میلیارد تومان از بانکهای کشور سرقت کرده بودند. سرهنگ مهرداد امیدی معاون مبارزه با جرائم رایانه‌ای پلیس آگاهی ناجا هم زمان فاش کرد که بسیاری از پرونده‌های جرایم هکرها به نتیجه نمی‌رسد و آن‌ها شناسایی نمی‌شوند. کارشناس امنیت شبکه می‌گوید اکثر هکرهای حرفه‌ای ایرانی متعلق به دسته‌ای هستند که در عرف رایج کلاه مشکی خوانده می‌شوند و خطرناک هستند، "اما رفتاری که حکومت با آن‌ها می‌کند شبیه فیلم "اگر میتونی منو بگیر" هست؛ از استعداد آن‌ها استفاده می‌شود به جای آن که به خاطر آن در زندان بپوسند."

هکرهای ایرانی یک دهه طلایی را در خلال سال‌های ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۹ تجربه کردند. این دوره‌ای است که به گفته این کارشناس امنیت شبکه از آن به عنوان دوران هرج و مرج یاد می‌‌کند. در نبود یک قانون مدون درباره فعالیت‌های اینترنتی در ایران، گروه‌های مختلفی از هکرهای جوان که میانگین سنی آن‌ها ۱۶ تا ۲۵ سال بود تشکیل ‌‌شدند. هکرهای ایرانی حتی ترسی از حمله به وبسایت‌های حکومتی حساسی چون ارتش جمهوری اسلامی، دادستانی کل کشور، وزارت ارتباطات و یا سازمان فضایی ایران نداشتند. یکی از اولین گروه‌ها با نام امپراتور در سال ۱۳۷۹ توسط امیرحسین صیرفی راه‌اندازی شد. یکی از اعضای گروه او می‌گوید که آن‌ها یک‌بار ‫به درخواست یک شرکت ایرانی پایگاه داده‌های یک سازمان دولتی را نابود کردند و در جریان انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۴ نیز ‬سفارش گرفتند تا وبسایت دو نامزد انتخابات را هک کنند.

گروه دیگری با نام‫ هكران خراب كار ايراني ‬(‫IHS‬) تنها متشکل از دو دانشجوی ۲۱ ساله نرم‌افزار و یک دانشجوی ۱۸ساله ریاضی بود که ‪با دیفیس کردن سایت زندان گوانتانامو مشهور شدند‬.

اما امروز دیگر از گروه‌های هکر قدیمی و مشهور ایرانی خبری نیست. حتی وبسایت خبری پرشین‌هک هم دیگر به روز نمی‌شود.

تنها مشهورترین و مهم‌ترین گروه هکرها یعنی گروه امنیتی آشیانه است که هنوز هم خبرساز است. آشیانه چندین جنگ اینترنتی را به راه انداخت. ‫در جریان جنگ غزه ۵۰۰ سایت اسرائیلی از جمله سایت موساد و سایت ایهود باراک، وزیر دفاع کنونی اسراییل را غیرفعال ‬(‫Down) ‬کرد. در دی‌ماه سال ۱۳۸۸ نیز آشیانه ادعا کرد که با همکاری یک تیم ۲۰ نفره ۷۰۰ سایت اسراییلی از جمله شرکت پست اسراییل را هک کرده است. همان زمان برای دومین بار سایت ناسا نیز مورد حمله آشیانه واقع شد. بهانه این حمله توهین ناسا با آیت‌الله خمینی بنیانگذار جمهوری اسلامی بود. آشیانه بر روی صفحه ناسا ‫تصويری از رهبر سابق ایران را گذاشت و زیر آن جمله مشهور وی را نوشت: "جنگ ما جنگ عقيده است و جغرافيا و مرز نمي‌شناسد. پس تا شرك و كفر هست مبارزه هست و تا مبارزه هست ما هستيم."‬

دیگر جنگ مشهور آشیانه با گروهی از هکرهای سنی عرب بود که به نام اولین جنگ اینترنی شیعه و سنی مشهور شد. درست معلوم نیست کدام طرف جنگ را راه انداخت اما دو طرف صدها سایت ایرانی و عربی را هک کردند. ۲۸ شهریور ۱۳۸۷ هکرهای سنتی سرور آل‌البیت که بزرگ‌ترین سرور مذهبی شیعیان محسوب می‌شود و اکثر سایت‌های موسسات مذهبی و مراجع دینی را میزبان می‌کند از دسترس خارج کردند. هکرهای گروه آشتیانه در پی این کار متقابلا به پنج سرور عربی حمله کرد و ۳۰۰ سایت را دیفیس کرد. آنان سپس دیداری با آیت‌الله مکارم شیرازی یکی از مراجع تقلید تندرو در ایران محسوب می‌شود داشتند. این روحانی ضمن تشکر از آن‌ها خواسته بود تا به این جنگ پایان دهند.

با وجود آن که آشیانه به رکورد هزاران سایت‌ هک شده توسط خود می‌بالد اما برخی کارشناسان معتقدند که آشیانه تنها با نفوذ به سروری که صدها سایت‌ها را میزبانی می‌کند به راحتی رکورد خود را بالا می‌برد و در عمل زحمت چندانی نمی‌کشد.

موسس و مدیر آشیانه یک جوان ۲۸ ساله با نام بهروز کمالیان است که اتفاقا برخلاف ظاهر مذهبی مورد علاقه حکومت جمهوری اسلامی قیافه عادی یک گیک‌ را دارد و شلوار جین و سویی‌شرت اسپرت می‌پوشد. کمالیان از ۱۶ سالگی کار هک‌کردن را شروع کرده و مثل بسیاری دیگر از هکرهای ایرانی سایت‌های مختلف دولتی از جمله سایت خبرگان رهبری و سایت رییس قوه قضاییه را هک می‌کرد تا بتواند آن‌ها را مجاب کند که برای ارتقای امنیت سایت‌هایشان از او کمک بخواهند. او حالا دیگر یک شرکت رسمی فعال در زمینه امنیت شبکه دارد.

‫گروه امنيتي آشيانه سال گذشته براي نخستين بار در جهان اقدام به طراحي و توليد فايروال سخت‌افزاري - نرم‌افزازي روي لايه هفت كرد. پيش از اين، فايروال لايه هفت تنها به شكل نرم‌افزاري و به ميزان بسيار محدود، آن هم توسط برخي شركت‌هاي بین‌المللی عرضه مي‌شد. فایروال گروه آشیانه که آپادانا نام دارد براي محافظت از نرم‌افزارهاي تحت وب طراحي شده و مي‌تواند مانع از نفوذ و تخريب اطلاعات سايت‌هاي روي سرور توسط هكرها شود.‬

بهروز کمالیان در گفت‌وگویی با خبرگزاری فارس که گفته می‌شود به سپاه پاسداران متصل است به صراحت اعلام کرد که این فایروال نگرانی سايت‌هاي امنیتی، اطلاعاتی و نظامي ايراني را از به سرقت رفتن اطلاعات محرمانه آنها توسط فايروال‌هاي خارجي كه اكثرا متعلق به اسراییل هستند برطرف می‌کند.

شایعاتی از ارتباط گروه امنیتی آشتیانه با سپاه پاسداران از سوی مخالفان اینترنتی حکومت شنیده می‌شود اما هیچ کس سندی برای تایید آن‌ها در اختیار ندارد. مدیر آشیانه حتی به صراحت اعلام کرده که گروه او پشت پرده ارتش سایبری ایران نیست. اما عقاید او شبیه محمود احمدی‌نژاد رییس‌جمهوری ایران است. او می‌گوید اسراییل "یک کشور جعلی" است و دليلي ندارد تا دامنه‌اي بر روي اينترنت داشته باشد و وعده می‌دهد که "به زودی دولت الكترونيك اين رژيم را مختل خواهيم كرد."

‫کمالیان‬ می‌افزاید: "رقابت سختي در جهان برقرار است اما ايراني‌ها با توجه به امكانات كم، سرعت پايين اینترنت و نبود فضاي آموزش در زمينه هک بسيار عالي كار كرد‌ه‌اند و جزو پنج رده اول دنيا هستند."

اما کارشناس امنیت شبکه نظر متفاوتی دارد. آنچه که سپاه و رسانه‌های وابسته به حکومت ایران تلاش می‌کنند عملیاتی خارق‌العاده و در خور تحسین جلوه دهند، از لحاظ تکنیکی یکی از ساده‌ترین اقداماتی است که حتی نوجوانان فاقد تخصص آکادمیک نیز قادر به انجام آن هستند.

او می‌گوید: واقعیت این است که امنیت اکثریت سرورها و سایت‌های دولتی ایران مثل پنیر سوییسی سوراخ سوراخ است و تا وقتی که این سوراخ‌ها پر نشوند بهتر است آدم سر به سر موش‌ها نگذارد.