۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۱

سلامت زنان در سراسر جهان

انجمن زنان بوستون

Thousands of Pro-Choice demonstrators rally for abortion rights during the 2004 March for Women's Lives in Washington DC.

اقتصاد، آموزش و سلامت زنان

مسئله سلامت زنان در دیگر مناطق دنیا هم کمتر از آمریکا بحث‌انگیز و مسئله‌ساز نیست، ولی در آمریکا انعکاس بینش‌های سیاسی درمسئله سلامت و بهداشت و به طور خاص، حقوق جنسی و باروری زنان و تاثیر موضع‌گیری‌های سیاسی پیرامون این مسئله از مرزهای جغرافیایی این کشور فراتر رفته و به نوعی جهانی شده است. مقاله حاضر به بررسی عوامل عمده‌ای می‌پردازد که سلامت و حقوق زن را در دنیا تهدید می کند. موضوع اصلی مورد بررسی ما سلامت و بهداشت جنسی زن و تولید مثل و باروری در کشورهای در حال توسعه است.

طول عمر احتمالی و فاکتورهای تعیین کننده اجتماعی

سلامتی زنان در جامعه به میزان وسیعی وابسته به عوامل اجتماعی-اقتصادی، وضعیت طبقاتی، نژاد، مسائل قومی و میزان آموزش و تحصیلات آنهاست. با آنکه به ظاهر، تمام این فاکتورها را می‌توان به عنوان عوامل تعیین کننده در سلامت مردان نیز در نظر گرفت، ولی در عمل، اضافه شدن نابرابری جنسیتی به عوامل تعیین کننده اجتماعی و نژادی، رفتارها و عادت‌های ساخته شده فردی و میزان دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی تاثیر بسزایی بر سلامت جسمی و روحی زنان دارد. در نهایت، مجموعه همه این فرایندهای اجتماعی در میزان سلامت و طول عمر احتمالی زن نقش بسیار مؤثرتری از مشخصه‌های ذاتی و طبیعی او خواهد داشت. در بسیاری از جوامع، احتمال سوادآموزی و تحصیل و دست‌یابی زنان به موقعیت‌های مناسب آموزشی بسیار کمتر از مردان است. غالبا زنان در خانواده، و به همان نسبت در جامعه، فاقد نقش تصمیم گیرنده هستند. با این حال در واقع، دست یافتن زنان به خدمات درمانی مناسب و سلامت و بهداشت جنسی و باروری نسبت مستقیمی با میزان برخورداری از حق رفت و آمد و جستجوی آزاد و قدرت تصمیم گیری مستقل دارد.

میانگین طول عمر احتمالی یک زن در ژاپن هشتاد و شش سال، در غرب و جنوب اروپا و کانادا هشتاد و سه سال، در آمریکا هشتاد سال، در عربستان سعودی هفتاد و پنج سال، در جنوب شرقی آسیا هفتاد و دو، در کشورهای قاره آفریقا پنجاه و سه و درافغانستان چهل و چهار سال است. با آنکه این تفاوت حیرت انگیز به میزان وسیعی ناشی از میزان درآمد کشورها و نحوه توزیع برابر یا نابرابر ثروت در آن کشورهاست، ولی طول عمر احتمالی زنان به طور خاص و به میزان شگرفی وابسته به سلامت و بهداشت جنسی و باروری و دسترسی ایشان به خدمات پزشکی و درمانی است. مثلا در آفریقا احتمال مرگ یک زن، در سنین باروری، به دلیل عوارض و عواقب مربوط به بارداری و زایمان یک به بیست و دو است، در حالی که در کشورهای توسعه یافته این نسبت یک به پنج هزار و نهصد است. به عبارت دیگر، از هر پنج هزار و نهصد زنی که به دلیل عوامل مختلف جان خود را از دست می‌دهند، تنها در یک مورد عواقب مربوط به بارداری و زایمان عامل مرگ زن محسوب می‌شوند. در یازده کشور واقع در قاره آفریقا بعد از سال‌ها پیشرفت بسیار آهسته هنوز میانگین احتمالی طول عمر زنان به پنجاه سال نمی‌رسد که در این مسئله آلودگی به ویروس اچ آی وی و ابتلا به ایدز نقش عمده‌ای دارند. با آنکه در بیشتر کشورهای دنیا میانگین طول عمر احتمالی زنان از مردان بیشتر است ولی، در عمل زنان به دلیل ابتلا به بیماری‌های زنانه مربوط به دستگاه تناسلی و عواقب وخیم بارداری و زایمان ۲,۲ برابر بیشتر از مردان مبتلا به ناتوانی‌ها و نارسایی‌های جسمی شده و سال‌های زیادتری از عمر خود را به این دلایل از دست می‌دهند.

از جمله عوامل عمده دیگر در میانگین طول عمر احتمالی، میزان استفاده دولت ازمنابع اقتصادی در جهت تامین نیازهای بهداشتی جامعه از قبیل آب نوشیدنی سالم، سیستم فاضلاب ومراعات اصول بهداشتی، فراهم بودن خدمات درمانی ساده از جمله واکسن‌های مصونیت بخش، بهداشت بارداری، برنامه‌های اجرایی بهداشت و سلامت کودکان وامکانات آموزشی اولیه مبارزه با بی‌سوادی است.

ارتباط آموزش و تعدد فرزند در خانواده

دسترسی به آموزش مناسب، قدرت تصمیم‌گیری فردی زنان را درمسائل شخصی از جمله بارداری، داشتن و یا نداشتن فرزند وتصمیم آگاهانه در مورد زمان بارداری افزایش می‌دهد. احتمال به تعویق انداختن بارداری در بین زنان تحصیل کرده بالاتر و به همین نسبت، میزان بالاتر تحصیلات مادر تاثیر مثبتی در نحوه مراقبت از فرزندان دارد. برهمین اساس، سیاست‌هایی که در جهت فراهم کردن امکانات آموزشی بهتر برای زنان و دختران عمل می‌کنند، منجر به کاهش آمار تولد، پایین آمدن درصد مرگ نوزادان، بهبود سلامت زنان و در نتیجه بهبود سلامت کلی جامعه خواهند شد. به طور کلی در جوامع مختلف، صرف نظر از شرایط اقتصادی، زنانی که از تحصیلات بیشتر برخوردارند، فرزندان کمتری دارند. با این همه، آموزش به تنهایی قادر به تضمین کردن استقلال وآزادی فردی زنان درتصمیم گیری‌های شخصی حتی در زمینه سلامت خود و فرزندانشان نیست. به عنوان مثال، یک رژیم ظالم بنیاد گرا قادر به خنثی کردن فواید امکانات آموزشی برای زنان، ازبین بردن قدرت تحرک و رفت و آمد و دسترسی آنان به وسایل و طرق پیشگیری از بارداری و سقط جنین مطمئن و بهداشتی، و در نتیجه افزایش آسیب پذیری و خشونت جنسیتی برعلیه زنان است. جنگ و کشمکش‌های داخلی طولانی، نابود کننده هرگونه فرصت اجتماعی در جهت پیشرفت اقتصادی است. به عبارت دیگر، دانش تنها درصورت استفاده و به کاربردن آن، توانایی محسوب می‌شود.

تاثیرات اقتصاد جهانی

همراه با تکامل بیشتر علم اقتصاد و سیر صعودی توسعه اقتصاد سرمایه‌داری، سطح آموزش زنان در حال بالا رفتن بوده و هر روز زنان بیشتری به سطوح مختلف نیروی کار رسمی می‌پیوندند. اگر چه بالاتر رفتن میانگین طول عمر زنان از جمله نتایج این پیشرفت تدریجی و مداوم بوده، ولی باید در نظر داشت که رویارویی با خطرات جدیدی که در سطح جهانی سلامتی زنان را تهدید می‌کند نیز از دیگر پیامدهای این فرایند است.

در سال ۲۰۰۸ حدودا ۳,۱ میلیون نفردر دنیا به سرطان پستان مبتلا شدند. سرطان پستان بدون تردید شایع‌ترین نوع سرطان در دنیا و بعد از سرطان ریه بالاترین عامل مرگ و میر ناشی از سرطان در سراسر جهان است. زمانی سرطان بیماری طبقه مرفه در نظر گرفته می‌شد، در حالی که امروزه اکثریت موارد سرطان در دنیا در کشورهای در حال توسعه اتفاق می‌افتد. تغییرات و دگرگونی‌های مختلف در شیوه زندگی، از جمله بیشتر غذا خوردن و مصرف روزافزون غذاهای فرآوری شده همراه با بسیاری تغییرات دیگر که به دنبال پدیده "جهانی سازی" و یا "جهانی شدن" به زندگی روزمره اضافه شده‌اند، نقش کلیدی در افزایش موارد ابتلا به بیماری قند (دیابت)، چاقی مفرط و بیماری‌های قلبی در بین زنان دارند. اگرچه در بیشتر کشورهای دنیا زنان کمتر از مردان سیگار می‌کشند، ولی هر روزه کمپانی‌های چند ملیتی توتون سازی و دخانیات با استفاده از روش‌های تبلیغاتی مختلف سعی در بازاریابی در بین زنان و ترویج کالای خود دارند.

در گذشته استقرار شرکت‌های تجاری در بعضی کشورها به عنوان نماد پشتیبانی مالی در جهت توسعه آموزش و پرورش، بهداشت عمومی، جاده سازی و دیگر زیرسازی‌های شهری در نظر گرفته می‌شد. امروزه با متداول شدن انتقال کار و سرمایه به اطراف دنیا و امکان بهره‌گیری از نیروی کار با حداقل دستمزد ممکن بدون دخالت و نظارت دولت، قراردادهای اجتماعی (به علاوه حمایت‌های مالی و توجه به شرایط کاری این کارگران) در آستانه نابودی‌اند.

معاهدات بازرگانی و قراردادهای تجاری بین‌المللی نقش عمده‌ای در تعیین سیاست‌های مهم داخلی در زمینه سلامت و بهداشت عمومی ایفا می‌کنند. استفاده از منابع طبیعی در کنار حفظ و حراست محیط زیست، نظارت و کنترل قیمت‌ها و تنظیم بازار، دسترسی به مواد دارویی و خدمات درمانی، حمایت از کارشناسان سازمان‌های بهداشتی-درمانی در زمینه نظارت بر تولید مواد غذایی سالم و کم کردن ترکیبات شیمیایی مضر از مواد الکلی و دخانیات و بسیاری مسائل مشابه دیگر در رابطه با سلامت و بهداشت عمومی متاثر ازتوافق نامه‌های داد و ستد جهانی و سیاست‌های داخلی وابسته به آنهاست. کارزارهای تبلیغاتی سعی در توسعه هر چه بیشتر و در دسترس قرار دادن داروهای ژنریک با قیمت کمتر به جای داروهای مارک‌دار وشناخته شده دارند. نتیجه این ترفند، درگیری مستقیم مسائل مربوط به سلامت و بهداشت عمومی با سیاست‌های داد و ستد بین‌المللی و نهایتا ادغام شدن در این سیاست‌هاست.

Copyright ©2011 Reproduced by permission of The Boston Women’s Health Book Collective. “ Our Bodies, Ourselves” New York, Simon and Schuster. Pp 771-780.

Photo Credit:Hundreds of thousands of Pro-Choice demonstrators rally for abortion rights during the 2004 March for Women's Lives in Washington DC. Newscom
http://www.csmonitor.com/USA/Politics/2010/1101/Five-memorable-Washingto...

نظرات (1)

مطالب مفیدی بود و این نکته برایم جالب بود که سرطان در گذشته جزو بیماری های طبقه ی مرفه جامعه بود. چرا؟! به خاطر نوع تغذیه؟!
کپچا
این سوال برای تشخیص این امر است که شما یک شخص بازدیدکننده هستید و از ارسال خودکار ایمیل‌های ناخواسته خودداری شود
Image CAPTCHA
حروفی را که در این تصویر آمده است، وارد کنید